Een leidraad bij het beschrijven van objecten
Inleiding
Het beschrijven van een object is niet echt moeilijk. Toch komen veel
amateurs in het begin niet echt verder dan het weergeven van vrij algemene
zaken die vrij moeilijk te vergelijken zijn met andere waarnemingen zoals
bijvoorbeeld 'Mooi, groot en helder object'.
Toch loont het meer dan de moeite om een stapje verder te zetten en dat om
verschillende redenen:
- Een mooi gevolg van beschrijven is dat je langer, geconcentreerder
en kritischer gaat observeren: Extra elementen worden opgemerkt...misschien
wel die volgende supernova.
- Grondige objectieve beschrijvingen zijn een persoonlijke bron van
permanente informatie: Het laat je toe om te archiveren wat je al
observeerde.
- Het laat de objectieve vergelijking toe tussen eigen observaties en
de resultaten van andere waarnemers.
We verwachten met de Werkgroep Deep-Sky dat tikkeltje meer omdat
www.deepskylog.be toelaat
om een database te gaan opbouwen met waarnemingen die
te vergelijken zijn, bijvoorbeeld van hetzelfde object met verschillende
instrumenten of onder sterk verschillende omstandigheden.
De basisgegevens
De verplichte basisgegevens zijn terug te vinden op het gloednieuw
ontwikkeld waarneemformulier van de Werkgroep Deep-Sky. Dit formulier kan u
terugvinden op de site van de werkgroep (
www.deepsky.be/files/Obsform V101_2006.pdf )
waar de basisgegevens in detail beschreven
worden.
We sommen ze even op:
- Datum, tijdstip (UT), locatie, naam waarnemer
- Telescoop: doorsnede (mm) en openingsverhouding (f/D)
- Grensmagnitude en seeing
- Objecttype, helderheid, schijnbare grootte en oppervlakte helderheid
- Beschrijving van het object
- Vergroting, beeldveld, filtergebruik
- En eventueel een schets
Daarnaast is het interessant om met enkele algemene kritische vragen in het
achterhoofd de objecten te gaan bekijken en beschrijven. Op die manier
worden uw waarnemingen heel wat boeiender en zijn ze makkelijk te
vergelijken met andere resultaten van dezelfde objecten.
Enkele vragen kunnen zijn:
- Helderheid: Perifeer kijken nodig? Af en toe of altijd te zien?
- De algemene aanblik van het beeldveld en opvallende elementen in de
buurt van het object: dubbelsterren, asterismen, bijkomende objecten...
- Vorm: rond, ovaal, bijkomende details (zoals spiraalarmen, heldere
delen...)
- Grootte van het object: Welk deel van mijn beeldveld wordt ingenomen
door het object?
- Lengte-breedte verhouding en orientatie bepalen.
- Andere objecten in het beeldveld.
- Effect van filters.
Bijkomende gegevens per objecttype
We gaan voor elk type Deep-Sky object in detail enkele vragen -zeg maar een
checklist- beschrijven:
- Open sterrenhopen
- Komt sterrenhoop duidelijk los van achtergrond?
- Aantal sterren?
- Geconcentreerd of open?
- Delen niet oplosbaar?
- Helderheid en kleur van sterren? Variatie?
- Zones met grotere concentratie?
- Nevels in sterrenhoop?
- Markante sterpatronen?
- Sterrijke omgeving?
- Bolhopen
- Concentratie naar centrum toe (hoog, middelmatig, laag?)
- Hoe sterk op te lossen (niet, buitenste rand, tot midden, tot de kern)?
- Centrum helderder?
- Vorm : Rond, elliptisch of onregelmatig?
- Opvallende sterpatronen, spinnepoten?
- Planetaire nevels
- Vanaf welke vergroting als schijfje te zien?
- Kleur zichtbaar?
- Rand diffuus of duidelijk gedefinieerd?
- Heldere/donkere gebieden, ringstructuur?
- Structuur te zien?
- Centrale ster?
- Reactie op filters?
- Sterrenstelsels
- Centrum helderder?
- Kern diffuus, compact of stellair?
- Spiraalarmen?
- Diffuse of heldere rand?
- Structuren zoals stofband, HII-gebieden?
- Voorgrondsterren?
- Vorm en positiehoek
- Egaal of mottled?
- Orientatie : 0° = Noord-Zuid, 90° is Oost-West.
- Heldere nevels
- Heldere/donkere delen?
- Rand diffuus of duidelijk gedefinieerd?
- Sterren in nevel?
- Details of structuren?
- Reactie op filters?
- Aflijning, verschillende delen
- Donkere nevels
- Hoe donker?
- lichte verdonkering
- Roetzwart
- Speciale vorm?
- Aflijning, verschillende delen
- Voorgrondsterren?
| |
| |
Deepsky
